Minisiteri
y’Uburezi yatangaje amakuru mashya ku banyeshuri 7,188 bagizweho ingaruka n’amakosa
yo gukopera no gukopeza mu bizamini bya Leta bisoza amashuri abanza by’umwaka
w’amashuri 2025/2026. Mu rwego rwo kurengera abanyeshuri no kubungabunga
ahazaza habo mu myigire, abo banyeshuri bahawe amahirwe yo kongera gukora
ibizamini.
Iri tangazo ryatanzwe i Kigali ku wa 30 Kanama 2026, rikaba rishobora kugira
icyo risobanuye cyane ku banyeshuri, ababyeyi, abarimu n’ibigo by’amashuri
byagize uruhare mu bizamini bisoza amashuri abanza.
Abanyeshuri 7,188 ni bo bagizweho ingaruka
Nk’uko bigaragara mu itangazo rya Minisiteri
y’Uburezi, ikibazo cyagaragaye mu bizamini bya Leta bisoza amashuri abanza
by’umwaka w’amashuri wa 2025/2026.
Minisiteri yavuze ko habaye gukopera no
gukopeza mu byumba 254 byakorerewemo
ibizamini, aho abanyeshuri bagera kuri 7,188 bagizweho ingaruka.
Ibi byabaye ikibazo gikomeye kuko ibizamini
bya Leta bigomba gukorwa mu buryo bwubahiriza uburinganire n’ubunyangamugayo,
kugira ngo amanota y’umunyeshuri agaragaze ubumenyi n’ubushobozi bwe bwite.
Nyamara, Minisiteri y’Uburezi yasobanuye ko
muri iki kibazo hari umwihariko watumye hafatwa icyemezo cyo guha aba
banyeshuri andi mahirwe.
Ni iki cyatumye
hafatwa icyemezo cyo gusubirishamo ibizamini?
Ubusanzwe, amakosa akomeye yo gukopera cyangwa
gukopeza mu bizamini ashobora gutuma ibizamini byakozwe bihagarikwa cyangwa
bigateshwa agaciro.
Ariko muri iki kibazo, Minisiteri y’Uburezi
yavuze ko amakosa yabaye atari ikibazo cy’abanyeshuri gusa.
Iperereza ryagaragaje ko hari ibibazo byari
bifitanye isano n’imigendekere y’ibizamini, harimo n’uruhare rw’abantu bakuru
bari bafite inshingano zo gukoresha cyangwa kugenzura itangwa ry’ibizamini.
Ni muri urwo rwego Minisiteri yavuze ko
yafashe icyemezo cyo gushyira imbere kurengera
abanyeshuri no kubungabunga ahazaza habo mu myigire.
Aho guhita bahanwa mu buryo bushobora kugira
ingaruka ku myigire yabo, abo banyeshuri bahawe amahirwe yo kongera gukora
ibizamini bya Leta bisoza amashuri abanza.
Ibizamini bizongera
gukorwa ryari?
Ikibazo cy’ingenzi ku banyeshuri n’ababyeyi ni
igihe ibizamini bizasubirwamo.
Itangazo rya Minisiteri y’Uburezi rivuga ko
ibizamini bizongera gukorwa kuva ku wa:
2 kugeza
ku wa 4 Nzeri 2026.
Ibi bivuze ko abanyeshuri bireba, ababyeyi
n’ibigo by’amashuri bagomba gukurikiranira hafi andi makuru azatangwa na
Minisiteri y’Uburezi ndetse na NESA.
Ni ngombwa ko abanyeshuri batangira kwitegura
hakiri kare, kuko igihe cyo gusubiramo amasomo no kwitegura ibizamini ari gito.
NESA izatanga andi
mabwiriza ku banyeshuri n’ibigo
Ikigo cy’Igihugu gishinzwe Ibizamini
n’Ubugenzuzi bw’Amashuri, NESA,
ni cyo kizagira uruhare runini mu gutegura no gucunga ibi bizamini
byisubirwamo.
Nk’uko itangazo ribivuga, ku wa 31 Kanama 2026, NESA yari iteganyijwe
gutangaza amakuru arambuye ajyanye n’iki gikorwa.
Muri ayo makuru harimo:
- Ingengabihe
y’ibizamini;
- Ibigo bizakorerwamo
ibizamini;
- Amabwiriza agomba
gukurikizwa;
- Andi makuru areba
abanyeshuri n’ababyeyi.
Ibi bivuze ko ababyeyi n’abanyeshuri badakwiye
kwishingikiriza ku makuru aturuka ku mbuga nkoranyambaga gusa. Amakuru yemewe
azatangwa na Minisiteri y’Uburezi na NESA ni yo agomba gukurikizwa.
Abanyeshuri ntibakwiye
gufatwa nk’abanyabyaha bose
Kimwe mu bintu by’ingenzi bigaragara muri iri
tangazo ni uko Minisiteri y’Uburezi yashyize imbere inyungu z’abanyeshuri.
Iyo ikibazo cyo gukopera kibaye mu kizamini,
bishobora kuba bigoye gutandukanya umunyeshuri wakoze ikosa ku bushake
n’uwashobora kuba yaragize ingaruka z’ibikorwa by’abandi.
Ni yo mpamvu guha aba banyeshuri amahirwe yo
kongera gukora ibizamini bishobora kubafasha kubona amanota ashingiye ku byo
bazi n’ibyo bashoboye gukora ubwabo.
Ibi kandi bitanga amahirwe yo gukemura ikibazo
hatabangamiwe cyane ahazaza h’abana bagomba gukomeza amashuri yabo.
Ababyeyi basabwe
gufasha abana kwitegura
Ku babyeyi bafite abana bari muri aba
banyeshuri 7,188, iki ni igihe cyo kubafasha kwitegura neza.
Umwana ashobora kugira impungenge cyangwa
akumva atizeye nyuma yo kumva ko ikizamini agomba kukisubiramo. Ababyeyi
bakwiye kumufasha gutuza no kumwereka ko iki ari andi mahirwe yo kwerekana
ubushobozi bwe.
Ababyeyi bashobora gufasha abana babo:
- Gusubiramo amasomo
y’ingenzi;
- Gukora imyitozo
y’ibizamini byabanje;
- Gutegura gahunda yo
gusoma buri munsi;
- Kubona umwanya
uhagije wo kuruhuka;
- Kwirinda amakuru
y’ibihuha ku mbuga nkoranyambaga;
- Gukurikiza amabwiriza
azatangwa na NESA.
Ikirenze byose, abanyeshuri bakwiye kumva ko
iki kizamini bagomba kugikora mu buryo bw’ubunyangamugayo.
Ubutumwa ku
banyeshuri: Irinde gukopera
Iki kibazo kandi ni umwanya mwiza wo kwibutsa
abanyeshuri ko gukopera atari inzira nziza yo gutsinda ibizamini.
Nubwo umunyeshuri ashobora gutekereza ko
gukopera bimufasha kubona amanota menshi, bishobora kugira ingaruka zikomeye ku
myigire ye ndetse no ku cyizere ahabwa n’abandi.
Ibizamini bya Leta bigamije kumenya urwego
umunyeshuri agezeho nyuma y’imyaka y’amashuri.
Iyo umunyeshuri atsindiye ku bumenyi bwe,
amanota ye aba afite agaciro gakomeye kuko aba agaragaza ibyo ashoboye koko.
Ku rundi ruhande, gukopera bishobora gutuma
umunyeshuri atsinda ikizamini ariko atari ku bumenyi bwe bwite.
Abakuriye ibizamini
na bo bafite inshingano
Iri tangazo rinagaragaza ko ikibazo
cy’ubunyangamugayo mu bizamini kitareba abanyeshuri bonyine.
Abantu bakuru bashinzwe gutegura, gukoresha no
kugenzura ibizamini bafite inshingano zikomeye.
Iyo amabwiriza y’ibizamini atubahirijwe,
bishobora kugira ingaruka ku banyeshuri benshi kandi bikangiza icyizere abantu
bafitiye gahunda y’ibizamini bya Leta.
Ni yo mpamvu Minisiteri y’Uburezi yashimangiye
ko uburiganya mu bizamini budashobora
kwihanganirwa, kandi ko abantu bose babigizemo uruhare bagomba
kubiryozwa hakurikijwe amategeko n’amabwiriza abigenga.
Ubutumwa ku barimu
n’ibigo by’amashuri
Ibigo by’amashuri bifite uruhare runini mu
gufasha abanyeshuri kumva agaciro k’ubunyangamugayo mu myigire no mu bizamini.
Abarimu bakwiye gukomeza kwigisha abanyeshuri
ko gutsinda bidakwiye kugerwaho hakoreshejwe inzira zitemewe.
Ibigo kandi bigomba gukomeza gukurikiza
amabwiriza yose arebana n’ibizamini bya Leta, cyane cyane igihe cyo gutegura
ibizamini, kubicunga no kubigenzura.
Iyo uburyo bwo gukoresha ikizamini bukomeye kandi
bwizewe, bifasha kurinda abanyeshuri bose no gutuma amanota yabo yizerwa.
Icyemezo gishobora
gutanga isomo rikomeye ku burezi
Icyemezo cyo guha aba banyeshuri amahirwe yo
kongera gukora ibizamini gishobora kuba ingenzi mu kubaka uburyo bw’ibizamini
bwita ku bintu bibiri icyarimwe: ubunyangamugayo
no kurengera umunyeshuri.
Ku ruhande rumwe, gukopera no gukopeza bigomba
gukumirwa no guhanwa.
Ku rundi ruhande, abanyeshuri ntibakwiye
kwishyura igihano gikomeye kubera amakosa ashobora kuba yarakozwe n’abandi
bantu bari bafite inshingano zo gucunga ibizamini.
Ibi ni byo bituma amahirwe yo kongera gukora
ibizamini ashobora gufasha mu kubona igisubizo kirushijeho kuba kiboneye.
Abanyeshuri bakwiye
gukora iki ubu?
Kubera ko ibizamini biteganyijwe hagati ya 2 na 4 Nzeri 2026, abanyeshuri bireba
bakwiye gukoresha neza igihe gisigaye.
Bagomba gukurikira amakuru azatangwa na NESA
ku kigo bazakoramo ikizamini, ingengabihe n’ibindi bisabwa.
Abanyeshuri kandi bakwiye kwirinda abantu
cyangwa amakuru abizeza ko bashobora kubafasha kubona ibibazo by’ibizamini
mbere y’igihe. Ibyo bishobora kongera kubashyira mu bibazo.
Ahubwo inzira nziza ni ugusubiramo amasomo,
gukora imyitozo no kujya mu kizamini biteguye.
Umwanzuro
Minisiteri
y’Uburezi yahaye abanyeshuri 7,188 bagizweho ingaruka n’amakosa yo gukopera no
gukopeza mu bizamini bisoza amashuri abanza 2025/2026 amahirwe yo kongera
gukora ibizamini.
Aba banyeshuri bari mu byumba 254 byakorewemo ibizamini, aho ikibazo
cyagaragaye ko cyarimo n’uruhare rw’abantu bakuru bari bafite inshingano zo
gukoresha no kugenzura ibizamini.
Mu rwego rwo kurengera abanyeshuri no
kutabangamira ahazaza habo mu myigire, Minisiteri yafashe icyemezo cyo kubaha
andi mahirwe.
Ibizamini
bishya biteganyijwe kuva ku wa 2 kugeza ku wa 4 Nzeri 2026, mu gihe NESA
izatanga ku wa 31 Kanama amakuru arambuye ku ngengabihe, ibigo bizakorerwamo
n’andi mabwiriza.
Abanyeshuri, ababyeyi, abarimu n’ibigo
by’amashuri bakwiye gukurikiranira hafi amakuru yemewe kandi bagafasha abana
kwitegura neza. Iri somo kandi rikwiye kwibutsa buri wese ko ubunyangamugayo ari inkingi ikomeye y’uburezi
bufite ireme.
0 Comments